Bliskozera

Kopiowanie vs Inspirowanie się, to jeden z tych tematów, o których każdy producent myśli, ale mało kto mówi o nich wprost. Bo z jednej strony wszyscy wiemy, że muzyka zawsze była oparta na wpływach – nikt nie tworzy w próżni. Niezliczona biblioteka utworów krążących w sieci z dnia na dzień zmniejsza szansę na stworzenie czegoś innowacyjnego. Z drugiej strony pojawia się lęk: czy to, co robię, to jeszcze inspiracja, czy już kopiowanie? Gdzie właściwie przebiega ta granica? Panująca moda na type beat także nie polepsza sytuacji, kiedy idzie walka o wyświetlenia w popularnych serwisach.

Na początku warto powiedzieć coś niewygodnego, ale prawdziwego

Na wczesnym etapie rozwoju prawie każdy coś kopiuje. Świadomie albo nie. Uczysz się brzmienia, struktury, wyborów aranżacyjnych, miksu – i najprostszą drogą jest odtworzenie tego, co już działa. W fazie producenckiego rozwoju, w której nie do końca wiesz co robisz, obejrzenie tutorialu na YouTube nie skłania do refleksji, a do zastosowania rozwiązania u siebie. Bo przecież, skoro u niego brzmi to znaczy, że działa. Otwierasz referencję i próbujesz dojść do podobnego efektu, ale często podobieństwa ustępują próbie osiągnięcia dokładnie takiego efektu. Młodzi artyści coraz częściej chcą brzmieć „jak”, przez co zaczynasz kopiować ustawienia wtyczek, efektów i inspiracja zaczyna ustępować kopii.

Kopiowanie jest z natury odtwórcze.

Skupia się na powierzchni: podobny sound, podobny groove, podobna struktura dropu. Często sprowadza się do zadania: „zróbmy coś jak X”. I jeśli jesteś wystarczająco techniczny, jesteś w stanie podejść bardzo blisko. Tylko że w tym procesie łatwo zgubić to, co było najważniejsze w oryginale – kontekst, intencję, moment, w którym ten utwór powstał. Zostaje forma bez treści. Jedynym co stoi za sensem powstania Twojego utworu to osiągnięcia twojego pierwowzoru. Wystarczy włączyć nowości na Spotify, aby po kilku utworach zacząć się zastanawiać „czy to już leciało?”.

Inspirowanie się działa inaczej.

To nie jest próba odtworzenia efektu, tylko zrozumienia, co za nim stoi. Co cię w tym numerze porusza? Czy to energia? Minimalizm? Kontrast? Emocja w wokalu? A może sposób budowania napięcia? Kiedy zaczynasz rozkładać to na czynniki pierwsze, przestajesz kopiować konkretne rozwiązania, a zaczynasz przyswajać zasady. I to jest moment, w którym Twój styl zaczyna się kształtować i rozwijać. Bo co, jeśli wykorzystam taki efekt przejścia jak on, ale wzmocnię go przez pulsar i dodam automatyzację na sample delay przed wejściem refrenu?

Granica między jednym a drugim jest cienka, bo na poziomie technicznym efekty mogą być bardzo podobne.

Różnica leży w procesie i intencji. Jeśli Twoim celem jest „żeby brzmiało jak”, to jesteś bliżej kopiowania. Jeśli twoim celem jest „zrozumieć, dlaczego to działa i użyć tego po swojemu”, to jesteś po stronie inspiracji.

Ciekawym testem jest zadanie sobie prostego pytania: czy gdyby ktoś usłyszał ten track bez kontekstu, wskazałby jednego konkretnego artystę jako oczywiste źródło?

Jeśli odpowiedź brzmi „tak, to brzmi dokładnie jak…”, to prawdopodobnie przesunąłeś się za daleko w stronę kopiowania. Inspiracje zwykle są bardziej rozproszone – mieszają się, przenikają, tworzą coś mniej jednoznacznego. Jeżeli odpowiedź na twoje pytanie zabrzmi „jest to podobne do…”, to znaczy, że twój kierunek działania jest dobry.

Warto też zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt: kopiowanie daje szybkie i złudne poczucie progresu.

Łatwiej jest dojść do „dobrze brzmiącego” efektu, kiedy masz jasno określony punkt odniesienia. Problem w tym, że to często jest progres pozorny. Rozwijasz umiejętność odtwarzania, ale niekoniecznie umiejętność podejmowania własnych decyzji i realizacji własnej kreatywności. A to właśnie decyzje są sednem produkcji.

Z kolei inspirowanie się jest trudniejsze i mniej komfortowe.

Nie masz jednego wzorca, musisz eksperymentować, popełniać błędy, szukać własnych odpowiedzi. Efekty na początku mogą być mniej „profesjonalne”, ale za to są Twoje. I to one budują coś, co z czasem zaczyna być rozpoznawalne.

Kiedy próbujesz dorównać konkretnemu referencyjnemu trackowi, bardzo łatwo wpaść w spiralę poprawek: „jeszcze trochę do tego brakuje”. Bo zawsze będzie brakować, chyba, że jesteś absolutnym nietoperzem i technikę realizacji dźwięku masz w żyłach zamiast krwi. Projekty oparte głównie na kopiowaniu częściej trafiają do folderu „niedokończone”, bo w pewnym momencie tracą sens – skoro to już istnieje w lepszej wersji, po co kończyć kopię?

Inspirowanie się działa odwrotnie.

Daje większą swobodę domykania projektów, bo nie gonisz za nieosiągalnym ideałem. Tworzysz coś, co ma swoje miejsce, nawet jeśli nie jest perfekcyjne.

Na koniec warto sobie uświadomić jedną rzecz: Twoja „oryginalność” nie polega na tym, że wymyślisz coś absolutnie nowego.

Ona polega na tym, jak filtrujesz wpływy. Jakie rzeczy wybierasz, jak je łączysz, jak je interpretujesz. Każdy producent jest sumą swoich inspiracji – tylko u każdego ta suma wygląda i brzmi inaczej.

Kopiowanie vs inspirowanie się – granica nie jest linią, którą raz przekraczasz i masz to za sobą.

To coś, co przesuwa się razem z Twoim rozwojem. Ale im bardziej jesteś świadomy procesu, tym łatwiej ją wyczuć. I tym częściej będziesz po tej stronie, która naprawdę pcha cię do przodu. Unikanie kopiowania pozwala na budowanie Twojej własnej marki, Twojej rozpoznawalności i może pomóc Twojej karierze. Więc… chyba warto?

Przeczytaj także: Niedokończone projekty jako cmentarz inspiracji